เคยสงสัยมั้ยว่า Basilica / Cathedral / Chapel / Abbey ต่างกันอย่างไร? แปลเป็นไทยว่าอะไร? มาดูกัน!!

เรามาเข้าใจก่อนว่าโบสถ์คริสต์มีกี่ประเภทเรียกอย่างไรกันบ้างก่อนนะครับ แล้วจะค่อยๆ อธิบายทีละอย่างเนอะ…

สถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของศาสนาคริสต์นั้นแบ่งออกเป็นหลายประเภท ตามขนาด ตามการใช้งาน ตามประเทศที่ตั้งบางที่ก็เรียกไม่เหมือนกัน อะไรคือ มหาวิหาร วิหาร โบสถ์ บลาๆๆ เค้าจัดลำดับยังงัย ต่อไปจะได้เรียกถูก และเข้าใจความหมายหรือสถานะของสถานที่เหล่านั้นได้ทันที ก่อนอื่นมาดูว่ามีคำอะไรที่เราต้องรู้บ้างครับ

มหาวิหาร / Basilica

มหาวิหาร มาจากภาษาอังกฤษใช้ว่า Basilica ซึ่งมาจากภาษากรีก “Stoa Basileios” ที่เมื่อก่อนใช้เรียกสิ่งก่อสร้างใหญ่ๆ ในโรมโบราณ โดยมักจะตั้งอยู่ในจตุรัสของเมือง หลังจากจักรวรรดิโรมันหันมานับถือศาสนาคริสต์ ความหมายของคำก็ขยายไปคลุมโบสถ์ใหญ่และสำคัญที่ได้รับแต่งตั้งโดยพระสันตะปาปา ฉะนั้นในปัจจุบันคำว่า “มหาวิหาร” จึงมีความหมายทั้งทางสถาปัตยกรรมและศาสนา เช่น มหาวิหารนักบุญเปโตร (St. Peter’s Basilica) ที่ได้รับการแต่งตั้งโดยพระสันตะปาปาเป็นมหาวิหาร หรือ ซากราดาฟามิลิอา (Basílica de la Sagrada Família) ในสเปนที่สร้างไม่เสร็จสักที เป็นต้น

• 

อาสนะวิหาร / Cathedral

อาสนะวิหาร “cathedral” (อังกฤษ: Cathedral; ฝรั่งเศส: Cathédrale; เยอรมัน: Kathedrale/Dom; อิตาลี: Cattedrale/Duomo) มาจากคำนามภาษาละติน “cathedra” (นั่ง หรือ เก้าอี้) ที่หมายถึงสถานที่ที่มี ที่นั่ง หรือ บัลลังก์ ในสมัยโบราณเก้าอี้เป็นสัญลักษณ์ของผู้สอน ฉะนั้นบิชอปในฐานะที่เป็นผู้สอนศาสนาและมีหน้าที่การปกครองจึงมีบัลลังก์ ที่นั่งของบิชอปในอาสนวิหารจะตั้งเด่นอยู่ภายในโบสถ์เพราะเป็นสัญลักษณ์สำคัญของอำนาจการปกครองของบิชอปเอง

คำนี้จะใช้เฉพาะในคริสจักรนิกายโรมันคาทอลิก นิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ (จริงๆ เรียกว่า the great church แต่พอแปลมาเป็นภาษาอังกฤษก็ใช้คำว่า Cathedral) นิกายแองกลิคัน และนิกายลูเทอแรน อาสนวิหารจะเป็นโบสถ์ประจำตำแหน่งของมุขนายก ที่ใช้เป็นศูนย์กลางของมุขมณฑลซึ่งเป็นเขตปกครองของบิชอป ในบางกรณีอาจจะไม่มีได้เป็นที่ตั้งของอาสนะของบิชอปแต่มีขนาดใหญ่ก็มีเรียกกันบางแห่งด้วย

• 

โบสถ์น้อย / Chapel

โบสถ์น้อย หรือ “ชาเปล” คือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มักจะมีขนาดเล็ก แต่บางครั้งก็ใหญ่ (เอ๊ะ ยังงัย) ที่อาจจะสร้างเป็นอิสระจากสิ่งก่อสร้างอื่น ๆ หรือเป็นส่วนหนึ่งของอาคารที่ใหญ่กว่าเช่น โบสถ์ใหญ่ๆ วัง วิทยาลัย โรงพยาบาล คุก หรือสุสาน บางครั้งชาเปลที่สร้างในมหาวิหารจะสร้างเพื่อจุดประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งเป็นพิเศษ เช่น “ชาเปลพระแม่มารี” ที่มักจะสร้างเป็นชาเปลที่อยู่ทางตะวันออกสุดของตัวโบสถ์ หรือ “โบสถ์ศีลศักดิ์สิทธิ์” ที่ตั้งติดกับตัวโบสถ์และใช้เป็นที่เก็บไวน์ และขนมปังที่ใช้ในพิธีศีลมหาสนิท ถ้าชาเปลมีขนาดค่อนข้างเล็กที่สร้างเป็นคูหาภายในทางด้านข้างหรือทางด้านหลังของมหาวิหารหรือโบสถ์ก็อาจจะเรียกว่า “คูหาสวดมนต์”

• 

อาราม / Monastery

อาราม หมายถึงสถานที่ที่นักพรตหรือนักพรตหญิงมาอยู่ร่วมกันเป็นชุมชน และถือวินัยเดียวกัน โดยมักจะประกอบอาคารสถานหลายอาคารที่จะมีโบสถ์ใหญ่เป็นหลัก อารามมีชื่อเรียกหลายหลายมากๆ เลย ผมขอยกมาเฉพาะที่พบเห็นบ่อยๆ เท่านั้นนะครับ

• Abbey “แอบบีย์” มาจากภาษาละติน “abbatia” ซึ่งมาจากคำว่า “abba” ในภาษาซีเรียคที่แปลว่า “คุณพ่อ” เป็นอารามหรือคอนแวนต์ชนิดหนึ่งในนิกายโรมันคาทอลิก ที่ปกครองโดยอธิการอาราม (Abbot) หรืออธิการิณีอาราม (Abbess)
• Convent “คอนแวนต์” คืออารามของในนิกายโรมันคาทอลิกและแองกลิคัน ซึ่งในปัจจุบันมักจะจำกัดว่าเป็นอารามของภคินีเท่านั้น ขณะที่คำว่า “monastery” ใช้สำหรับนักบวชผู้ชาย แต่ในประวัติศาสตร์สองคำนี้ใช้เปลี่ยนกันได้
• Minster “มินสเตอร์” แต่เดิมเป็นคำที่ใช้เรียกอาราม หรือสาขาซึ่งปกครองโดยนักบวชนักพรตมิใช่บาทหลวง แต่ในปัจจุบันหมายถึงโบสถ์ที่เคยเป็นอารามมาก่อนหรือโบสถ์ใหญ่

• 

เป็นยังงัยบ้างครับ น่าจะพอให้เข้าใจคำพวกนี้ขึ้นมาบ้างนะครับ เวลาไปเที่ยวพอเห็นชื่อแล้วจะได้เข้าใจนะครับว่าสิ่งก่อสร้างนี้คืออะไร ใช้ทำอะไรได้ทันทีเลยครับ วันนี้ขอลาไปแล้วครับ

ปล. ผมไม่ได้นับถือศาสนาคริสต์หรือเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องนี้นะครับ บทความนี้ก็เกิดจากการค้นคว้าส่วนตัวและเขียนไปตามความเข้าใจของผมเอง หากมีอะไรผิดพลาดไปก็ยินดีรับฟังและแก้ไขครับผม ขอบคุณครับ